Онтология

Пространство и положение

Расположение в пространстве, направление, расстояние, границы, форма, ориентация, местоположение

luunšurmattomakši
luun|šurmattomakši adv бесследно; без вести; hiän kado luunšurmattomakši, n’i kuin händ‿ei šuanun l’öyd’iä он пропал бесследно, никак его не получилось найти
lymmäkäldi
l’ümmäkäl’d’i adv дугообразно, согнуто; vetla n’iin ~ i kažvaw ветла так согнуто и растёт
lyngälleh
l’üngäl’l’eh adv криво, в наклон; aštuo takanke ~ идти с ношей в наклон
lyymälleh
l’üwmäl’l’eh adv на корточках, на четвереньках; lapšet ~ kizatah peskuz’issa дети на корточках играют в песочке
läbi
l’äbi adv
  1. насквозь, напрямик; puw on ~ hapan дерево насквозь прогнившее; paikkan’e hoikkan’e, ~ n’ägüw платочек тоненький, просвечивает ’видно’ насквозь; šuappuat ~ märrät сапоги мокрые насквозь; raz’in proid’ima ~ чащобу мы прошли напрямик
  2. напролёт; lapši üöt ~ it’köw ребёнок плачет ночи напролёт; ~illat i üöt kezräimmä мы пряли вечера и ночи напролёт;
  3. postp и prep сквозь, через; ~ saržašta puri puarma слепень укусил сквозь сермягу; olut kävel’öw, šid’ä hänen šiibil’öičet ~ šieglašta пиво забродит, потом его процедишь через решето; počči kävel’öw puwrnušta ~ флк. свинья ходит через закром (на прокорм нужен хлеб); i kullašta ~ küwnel’ t’ippuw флк. и сквозь золото слеза капает
    ◊ laškie ~ korvista пропустить мимо ушей; upota muašta ~ как сквозь землю провалиться
lähekkäh
l’ähekkäh adv близко друг от друга, рядом; miän kül’ät on ~ наши деревни недалеко друг от друга
lähellä
l’ähel’l’ä
  1. adv вблизи, поблизости; t’äššä ~ on järvi тут поблизости есть озеро
  2. prep и postp близ; hukat kar’jan ~ kävel’l’äh, a žiivattua ei koškieta, kun paimen t’ied’äw волки близ стада ходят, а скот не трогают, если пастух знает [своё дело]
lähembänä
l’ähembän’ä
  1. adv comp ближе, поближе; n’iitokšet ollah ~, a taguana šuo покосы находятся поближе, а позади болото
  2. prep и postp ближе к; kaivon luajitah ~ kod’ih колодец делают ближе к дому
lähemmä
l’ähemmä
  1. adv ближе, более близко; mie seižoin ~ i hüviin kaikki n’äin всг. я стоял ближе и всё хорошо видел
  2. prep и postp см. l’ähembänä 2
lähemmäkkäh
l’ähemmäkkäh adv чуть ближе, немного ближе; aššu l’ähemmäkkäh! иди чуть ближе!
lähičči
l’ähičči adv близко, на близком расстоянии; hiržimeččiä ~ ewlun строевого леса поблизости не было
lähillä
l’ähil’l’ä
  1. postp близ; šügüžül’l’ä hebozet kävel’l’äh kül’än ~ осенью лошади пасутся близ деревни
  2. adv почти, около; ruista on ~ kümmenen puwdua ржи около десяти пудов
lähisilmoilla
l’ähis’|ilmoilla adv поблизости, рядом; vuotat, vuotat iz’än’d’iä, a hän’d’ä ~ ew ожидаешь, ожидаешь хозяина, а его и поблизости нет
lähismaih
l’ähis|maih adv поблизости, вблизи
läššemmä
l’äššemmä
  1. adv comp ближе, поближе; šeizawvu ~ встань поближе
  2. prep и postp ближе к; talvella čirkut el’ät’t’el’iečet’äh ~ taloloin зимой воробьи поселяются ближе к домам
läššä, lässä
l’äššä, l’äs’s’ä всг.
  1. adv близко, недалеко; hukka kežäl’l’ä ~ ei tule летом волк близко не подходит; jogi jo on ~ река уже недалеко; küwnes’piä, da et pure всг. близок локоть, да не укусишь
  2. prep и postp близ, у, около; hebozet mečän ~ kävel’l’äh лошади у леса ходят; že az’ie ol’i Roštuon ~ дело это было близ Рождества
läštä
l’äšt’ä
  1. adv с близкого расстояния, сблизи; l’ähe pois’ l’äšt’ä! отойти прочь отсюда!
  2. postp от; mäne koiran l’äšt’ä! отойди от собаки!
ср. läššä
lökšälleh
l’ökšäl’l’eh adv обвисло, свисая; korman’it pal’tolla ~ карманы у пальто пришиты обвисло