alotuš s начало,
почин; opaššunnan ~
начало учебы; ruavon ~
начало работы; ~ kiäššä, loppu Jumalašša
флк. зачин в руках,
конец у Бога;
ср. algu
bl’iiz’n’ei s слизень, улитка; l’ehet šüöd’ü ~l’l’ä листва объедена слизнем; olet kun ~ märgä ты мокрый как слизень; ~, ~ ožuta šarvuot флк. улитка, улитка, покажи рожки
ez’i|el’än’d’ä(n’e) s поэт. жизнь; условия жизни; kažvattel’iin mie kolme armašta aigomaz’utta šuwrissa igäväz’issa, kaijoissa ~el’än’d’äz’is’s’ä флк. растила я трех дорогих деточек в больших скорбях, больших ’узких’ лишениях; ka jo ühekšät päiväzet olet muakkeissa muahuz’issa, tuonilman ~el’än’d’äzis’s’ä флк. вот уже девятый денек находишься ты в сырой земельке, в потусторонней жизни
hairahu||š s ошибка, промах; kohendua ~ исправить ошибку; kekšova toizen ~kšen piäh ottaw догадливый иную ошибку возьмёт на ум; ~ ew viärüš флк. ошибка — не вина
hig||i s пот; ~ nowžow пот выступает; ~ čurunah tullow пот градом катится; očča hieššä лоб в поту; t’äh kod’ih on pandu ~ie i vägie в этот дом вложено поту и сил; mint’än olen hieššä? on samvuara ieššä флк. почему я в поту? — самовар перед собой
◊ ~eh rabai в пот бросило
humal||a s- опьянение, хмель; ei muissa ~ua n’imid’ä от хмеля он не помнит ничего; mužikkan’e ~ašša häil’üw мужичонка шатается во хмелю; mi ~ašša on kiel’el’l’ä, že ~atta miel’el’l’ä флк. что у пьяного на языке, то у трезвого ’без хмеля’ на уме
- хмель (растение); ~ kažvaw tuorehissa paikoissa хмель растёт по сырым местам; kaikista kukista ottaw čola met’t’ä, vain ~ašta ei ota со всех цветов пчела берёт мед, только со хмеля не берёт; suloh pannah ~ua, jo l’iew olut i rubiew kävel’ömäh в сусло кладут хмель, уже получится пиво и будет бродить
häd’üš s см. häd’ä; voinan jäl’geh ol’i kaikešta ~
после войны во всём была нужда; on ~, n’in hammaš halgiew
флк. нужда такая,
что зуб колется
häd’ähi||n’e s- бедный, нуждающийся; ~ pereh бедная семья
- в знач. s бедный, бедняк; Ofon’a ewlun paha mužikka, ~z’il’l’ä nagole awtto Офоня не был плохим мужиком, беднякам постоянно помогал; ~zen šuw muhahtaw, l’äz’ijän ei флк. бедный ’рот бедного’ иногда улыбнётся, больной ’рот больного’ нет
igä s - возраст, годы; olla ijis’s’ä быть в годах; molemmilla lapšilla ollah viel’ä pien’et ijät у обоих детей ещё маленький возраст; apilla igiä šeiččimenkümmen’d’ä vuotta возраст свекра семьдесят лет
- жизнь, век; pahoin el’iä, igiä tuhota плохо жить, век губить; pid’i kaikki ~ kewhüöššä el’iä весь век пришлось жить в бедности; nain’e ol’i rikottu, ei hän’el’l’ä i igiä l’iennün женщину испортили дурным глазом, не стало у ней и жизни; en’n’ein oššetah pinžakon i piet’äh puolen igiä прежде как купят пиджак и носят полвека; kerda šanuo da ~ muistua флк. раз сказать да век помнить; ~ iččied’ä i nagraw флк. [старый] век сам над собой и смеётся
◊ männä igih возмужать; parahissa ijis’s’ä во цвете лет; mužikka kuol’i parahissa ijis’s’ä муж умер во цвете лет; ilmazen ijän веки вечные, весь век
igä|langa s поэт. жизнь, нить жизни; l’iewgo pit’kä ~ будет ли долгой жизнь; tuatto rubei bremozelda küžümäh, ken t’üt’t’ärel’d’ä ~langan katkai флк. стал отец спрашивать у рожочка, кто оборвал у дочери нить жизни
igäv||ä, ~än’e- s грусть, тоска; скука; ilda tul’i, ~ kergih вечер пришёл, подступила тоска; ol’i miwla kaiken muos’t’a ~iä было у меня всякой печали; ср. atkaluš
- a скучный, тоскливый; ~ el’än’d’ä тоскливая жизнь; ~ aiga скучное время; ~ šiä скучная погода; pid’i kül’l’ät’t’el’iečie ~il’l’ä küwnel’üz’il’l’ä šuwrissa igäväz’is’s’ä флк. приходилось обливаться ’насыщаться’ горючими слезами в больших печалях; vaivuttih hüö n’äih ~ih voinaz’ih флк. погибли ’устали’ они в этих печальных войнах; ~ on el’äväšt’ä erota грустно расставаться с живым; rod’ih ~ üks’iin тоскливо стало одному; ср. atkala
ijät’et’||t’ü, ~t’ün’e s поэт. дитё; взращённый, проращённый; kuin mie jäin üks’is’t’ä puoluz’iin kolmie ~üs’t’ä koorottelemah флк. как осталась я одна ’одной стороной’ поднимать трёх детушек ’проращённых’
ilda|igä s поэт. остаток жизни, старость; kuin mie rubien ijät’t’el’ičemäh ostatkalla ~igäzel’l’ä флк. как я буду вековать остаток жизни
jiä, ~hüt s лёд; murendua ~ avannošša разбить лёд на проруби; kopittima rapakkua ~d’ä müöt’ мы шли по хрупкому льду; hawgi kudow, konža ~ viel’ä on щука нерестится, когда ещё лёд; l’iäžöl’öil’l’ä ~hüt на лужах ледок; häneh nad’oža kun keviät ~h флк. на него надежда, как на вешний лёд
juwr||i, ~ut s корень; laškie ~et пустить корни; ~et kukalla hapattih корни у цветка сгнили; rosuadalla ~iloissa maduo у рассады в корнях черви; tuwlenn’en’ä šordi meččiä ~ineh вихрь валил лес с корнем; ped’äjän ~et pit’ät i šomat vakas’t’a pl’et’t’ie корни сосны длинные и красивые, чтобы плести корзины; ~etta i kargie hein’ä ei kažva флк. без корня и горькая трава не растёт
kalma|lawda s гробовая доска, гроб; kohtu kaglah, ~ šel’gäh флк. дитё в чреве, а смерть за спиной ’беременность на шею, гробовая доска на спину’
kan||do s пень; mečäšt’ä jiäd’ih ühet ~not от леса остались одни пни; t’ikku annattelow n’okkalla ~duo müöt’ дятел долбит клювом по пню; ~ män’i pöhl’ökši пень развалился на гнилушки; šuorita hot’ ~, i že šoma l’iew флк. наряди хоть пень, и тот красив будет
kegl’eh s головешка; juškan šalbain, a kiwguah jiäd’ih ~et вьюшку закрыла я, а в печи остались головешки; üks’iin el’iä kuin ~el’l’ä küd’iä флк. одному жить как головешке тлеть; männä ~el’l’ä обуглиться